کود اوره چیست:
کود اوره یا اوره (با فرمول شیمیایی NH₂CONH₂) یک نوع کود نیتروژنه است که برای تغذیه و رشد گیاهان استفاده میشود. این ترکیب شیمیایی حاوی نیتروژن آلی است که به عنوان یک منبع غذایی قابل تجزیه برای گیاهان عمل میکند.
اوره به عنوان یک منبع قابل تجزیه نیتروژن برای گیاهان عمل میکند. با تجزیه اوره در خاک، نیتروژن به صورت یونهای آمونیوم (NH₄⁺) و نیترات (NO₃⁻) به گیاهان ارائه میشود که آنها برای رشد و توسعه به آن نیاز دارند. همچنین، اوره میتواند به عنوان یک ماده محیطی برای افزایش بهرهوری کودها و بهبود ساختار خاک استفاده شود.
نیتروژن یکی از عناصر اصلی مورد نیاز گیاهان برای ساخت پروتئینها، اسیدهای آمینه و دیگر ترکیبات ضروری است. به همین دلیل، استفاده از کود اوره میتواند رشد و عملکرد گیاهان را افزایش دهد. کود اوره با فرمول شیمیایی ۰-۰-۴۶ پر مصرف ترین کود در ایران و سایر کشورهای دنیاست که متاسفانه روند فزاینده ای هم در مصرف آن وجود دارد.
این کود صرفا تامین کننده نیتروژن گیاه است و لازم است برای سایر عناصر پرمصرف از قبیل فسفر، پتاسیم و ریزمغذی ها تدبیرات جداگانه ای اتخاذ شود. کشاورزان باید بدانند وجود ناخالصیها و استفاده نادرست از کود اوره میتواند موجب آسیب به گیاهان شود، لذا در استفاده از این کود باید دقت کرد تا از طریق واکنشهای شیمیایی نیتروژن خاک از بین نرود.
مضرات کود اوره
برخی از مضرات کود اوره عبارتند از:
- آلودگی زیست محیطی: بازپخش اوره به صورت گاز آمونیاک (NH3) منجر به آلودگی هوا میشود. آمونیاک با دیگر ترکیبات هوا تعامل کرده و تشکیل ذرات آئروسولی سمی میدهد که میتواند به سلامت انسانها و حیوانات آسیب برساند.
- اثرات سوء بر روی خاک: استفاده طولانی مدت و بیرویه از کود اوره میتواند منجر به افزایش سطح pH خاک شود. این افزایش pH میتواند باعث کاهش قابلیت جذب ریزمغذیهای دیگر توسط گیاه شود و باعث بروز نقصهای مغذی در گیاهان شود.
- آلودگی منابع آب: استفاده بیرویه از کود اوره میتواند منجر به آلودگی منابع آبی شود. وقتی که اوره به صورت آمونیاک تبدیل میشود، میتواند با آبهای سطحی یا زیرزمینی تعامل کرده و بارهای زیادی از نیتروژن آلوده را به این منابع آبی منتقل کند، که میتواند به رشد عوالق آبی، الگوی رشد غیرقابل پیش بینی گیاهان و افزایش روند خسارتهای گیاهی در آبها منجر شود.
به طور کلی، برای کاهش مضرات کود اوره میتوان از فناوریهای بهینهسازی مصرف کود، استفاده تعادلی از نیتروژن و کودهای دیگر، و رعایت راهنماییها و دستورالعملهای مربوط به استفاده از کودها پیروی کرد.
تجزیه اوره در خاک:
تجزیه اوره در خاک یک فرآیند بیولوژیکی است که توسط باکتریهای نیتریفای کننده و آمونیافای خاک صورت میگیرد. این باکتریها در خاک و در نزدیکی ریشههای گیاهان وجود دارند. در ابتدا، باکتریهای آمونیافای خاک اوره را به آمونیوم (NH4+) تجزیه میکنند. این باکتریها با استفاده از آنزیم اورهاز این فرآیند را انجام میدهند. آمونیوم حاصل از این فرآیند به عنوان یک نیتروژن قابل جذب برای گیاهان استفاده میشود.
در مرحله بعد، باکتریهای نیتریفای کننده نیتریفیکاسیون را انجام میدهند. در این فرآیند، آمونیوم تولید شده در مرحله قبل توسط باکتریها به نیترات (NO3-) تبدیل میشود. این نیترات به صورت محلول در آب خاک و در دسترس گیاهان قرار میگیرد.
تجزیه اوره و تبدیل آن به نیترات از اهمیت زیادی برخوردار است، زیرا نیترات یک منبع بسیار مهم از نیتروژن برای رشد و توسعه گیاهان است. نیترات به عنوان یک یون منفی در آب خاک حل میشود و باعث افزایش پتانسیل اسمزی گیاه میشود. این امر باعث جذب آب توسط گیاهان میشود و بهبود رشد آنها را تسهیل میکند.
به طور خلاصه، تجزیه اوره در خاک به واسطه باکتریهای نیتریفای کننده و آمونیافای خاک انجام میشود و نتیجه آن تولید نیترات است که به عنوان یک منبع مهم نیتروژن برای گیاهان عمل میکند.
اثرات تجزیه اوره:
پس از واکنش شیمیایی که با مصرف اوره در خاک ایجاد می شود باید مراقب بود تا آمونیوم تبخیر نشود زیرا برای کشاورزانی که در مزارع وسیع فعالیت می کنند و در محاصره تبخیر هستند این کار می تواند بسیار مضر باشد. بیوره که بدلیل گرمای زیاد در طول ساخته شدن اوره ایجاد می شود بهنگام استفاده از کود اوره تاثیر مسمومیت بر محصولات دارد که در این امر مرکبات از بقیه گیاهان آسیب پذیرتر هستند.
کود اوره پس از تجزیه به آمونیاک، آمونیوم، نیتریت و نیترات تبدیل می شود. آمونیاک در صورت گرم بودن هوا، راکد بودن آب مزرعه و pH بالا متصاعد شده و از دسترس گیاه خارج می شود. نیتریت و نیترات نیز بدلیل دارا بودن بار منفی جذب خاک نمی شود و شسته شده و به اعماق خاک و در نهایت سفره های آب زیرزمینی وارد می شود و علاوه بر آلوده کردن آبهای زیرزمینی، محصولات برنج و سایر گیاهان را مخصوصا در شمال کشور مسموم می کند. گیاهانی که مسموم شده اند اگر به مصرف دام یا انسان برسند در بدن نیز ایجاد مسمومیت می نمایند.
اثر اوره بر روی PH خاک:
اثر اوره بر اسیدیته خاک به وابستگی از مقدار و کاربرد آن و همچنین خصوصیات خاک، مانند نوع خاک، ظرفیت تبادل کاتیونی و pH خاک است. در کل، اوره یک منبع نیتروژن قابل تجزیه است و در فرآیند تجزیه خود باعث تولید یونهای هیدروژن (H+) میشود. این یونهای هیدروژن تراز pH خاک را به سمت اسیدیته افزایش میدهند.
اگر مقدار اوره زیاد باشد یا بطور مکرر استفاده شود، ممکن است باعث افزایش قابل توجهی در اسیدیته خاک شود. این مسئله به خصوص در خاکهای با قدرت تبادل کاتیونی پایین و pH بالا (قلیایی) مشهود است. اوره همچنین میتواند فرآیندهای زیستی خاک را تحت تأثیر قرار داده و موجب تغییرات در ترکیبات آلی و نیتروژن خاک شود.
برای انجام کشاورزی بهینه، مهم است که سطح pH خاک مناسب باشد. برای تعیین اسیدیته خاک و نیاز به تنظیم pH، تستهای شیمیایی مانند آزمون pH و آنالیز خاک میتوانند مفید باشند. همچنین، برای کاهش اثر اوره بر اسیدیته خاک، میتوان از مواد با اثر بازی مانند کربنات کلسیم (کلسیت) استفاده کرد تا با واکنش با یونهای هیدروژن، pH را تعدیل کند.
روش مصرف کود اوره:
